380 Bilimselliği Kanıtlanmamış Sigara Bırakma Yöntemleri

Bilimselliği kanıtlanmamış sigara bırakma tedavileri

Dersin hazırlanmasında faydalanılan kaynaklar1. Evidence Summary. Non-NHS Treatments for Smoking Cessation. NICE Guideline, 2007   
2. Fiore MC, Bailey WC, Cohen SJ, et al. Treating Tobacco Use and Dependence. Clinical Practice Guideline. Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services. Public Health Service. June 2000.

Bu derste sigara bırakma çabası içindeki hastaların sıklıkla başvurabildikleri ancak bilimselliği kanıtlanmamış sigara bırakma yöntemleri ve uygulanma yöntemleri konusundaki bilgilere değinilecektir.

Önemli olan sigarayı bırakma değil mi?
Günümüzde varolan ve bu eğitimde de bahsi geçen kanıta dayalı sigara bırakma yöntemlerinin uzun dönemli sigara bırakma başarı oranları %15 civarındadır. Oysa başarı oranları bilimsel kanıtlarla gösterilmiş olan bu yöntemlerden çok daha yüksek başarı oranları vaat eden çeşitli yöntemler ticari olarak sunulmaktadır. Sigara bırakma çabası içindeki pek çok içici bu yöntemleri kullanmakta ve bazılarını kanıta dayalı yöntemler kadar güvenilir bulmaktadırlar. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri genelinde sigara bırakma tedavilerinin etkinliğinin değerlendirildiği çalışmada katılımcıların %39’u hipnozu etkisi kanıtlanmış bir sigara bırakma tedavisi olarak gördüklerini belirtmişlerdir. Bu “mucizevi” yöntemler bir yönleriyle insanların aldatılması anlamına gelebilir.
///
Etkinliği kanıtlanamamış sigara bırakma tedavileri
 
Sigara bırakma alanında çalışan bir doktorun karşısına bu yöntemler veya bunlarla ilgili sorular çıkabilir. Güncel literatürde bu tedaviler için ne deniyor bakalım.

Bu konudaki en son kaynak olarak karşımıza, saygın ve referans olarak kabul edilen sağlık kılavuzları ve değerlendirme rehberleri hazırlayan NICE (The National Institute for Health and Clinical Excellence) komitesinin derlemesi çıkıyor.

Etkinliği Kanıtlanmamış Demek İçin Neyi Bilmeliyiz?
Şubat 2007’de yayınlanan, NICE derlemesinde akupunktur, akupressure, laser tedavisi, elektrostimulasyon, Allen Carr Yöntemi, hipnoz, Nicoblok, Nicobrevin, St. John's Wort (Sarı Kantaron) bitkisel tedavisini, cytisine (Tabex)  bitkisel tedavisini, tiksindirici sigara içimi ve glukoz incelenmiştir.
Bu yöntemlerle ilgili olarak COCHRANE ve Google Schoların yanı sıra 9 ayrı veritabanındaki makaleler incelenmiştir. İnceleme yöntemi olarak 3 ana soruya yanıt aranmıştır.
   1. Tedavinin hedefi nedir?
   2. Tedavinin içeriği nedir?
   3. Tedavinin an az altı ay tümüyle sigara bırakma üzerinde etkisi var mı?
Eğer bırakma üzerinde bir etki varsa aşağıdaki soruların yanıtı aranmıştır
   1. Tedavinin yaklaşık maliyeti nedir?
   2. Tedavi/girişim içeriğinin ve yapısının etkinlik üzerindeki payı nedir?
   3. Etkinlik uygulanan yer, yoğunluk ve süreye göre değişiyor mu?
   4. Girişimi uygulayan ve kullananların görüşleri nedir?
   5. İstenmeyen veya zararlı etkileri var mı?
   6. Başarılı girişimlerin aynen tekrar edilmesinin önünde engeller var mı?

Bu sorular ışığında sigara bırakma tedavileri değerlendirilerek etkili veya etkisiz olarak sınıflandırılmışlardır.
///
Sigara bırakma yöntemlerinin etkinlik çalışmalarının sonuçları
Bu değerlendirme sonucunda NICE önerileri aşağıdaki gibi olmuştur
   • Akupunktur, Nicoblok ve St. John's Wort (Sarı Kantaron) bitkisel tedavisi etkili değildir.
   • Allen Carr ve Nicobrevin için değerlendirme yapmaya yetecek kanıt yoktur.
   • Hipnoz basit tavsiyeden üstün değildir.
   • Glukoz çalışmalarında etkinlik üzerine karma bir etki görülmüştür.
   • Hızlı sigara içme, tiksindirici sigara içme yöntemi etkili gibi görünmektedir ancak tekniğin uygulanabilirliği sorunludur.
   • Cytisine (Tabex) için etkinlik kanıtları mevcuttur.

NICE Önerileri ve Kanıtları
Aşağıda tüm çalışmalar için NICE komitesinin kanıt değerlendirmelerini görebilirsiniz.

   • Kanıt 1: Akupunktur, akupressure, lazer tedavisi ve elektrostimulasyonun değerlendirildiği çalışmalarda uzun dönem sigara bırakma etkinliklerinde plaseboya üstünlükleri yoktur (yüksek kaliteli çalışmalar).
   • Kanıt 2: Allen Carr programının etkinliği konusunda kontrollü veri yoktur.
   • Kanıt 3: Çalışmalarda hipnoterapinin kontrol grubuna üstünlüğü yoktur. Ancak hipnoterapinin hiçbir tedavi uygulamamaktan daha etkili olduğu gösterilmiştir.
   • Kanıt 4: Nicoblok uzun dönem sigara bırakmada etkili değildir (Yüksek kaliteli 1 çalışma)
   • Kanıt 5: Nicobrevin uzun dönem sigara bırakmada etkili değildir ancak kısa dönemde etkili olduğunu gösteren 1 adet orta düzeyde çalışması mevcuttur.
   • Kanıt 6: Randomize klinik çalışmaların meta-analizleri, hızlı sigara içme (rapid Smoking) tekniğinin 6 aylık sigara bırakma oranlarında iyileşme sağladığını göstermiştir.
   • Kanıt 7: Bir randomize klinik çalışmada cytisine (Tabex) kullanımının 6 aylık sigara bırakma oranlarında iyileşme sağladığı gösterilmiştir.
   • Kanıt 8: Bir randomize klinik çalışmada glukoz kullanımının kendisinin 6 aylık sigara bırakma oranlarında iyileşme sağlamadığı ancak diğer tedavilerin etkisini artırdığı gösterilmiştir.
   • Kanıt 9: St. John's Wort (Sarı Kantaron) bitkisel tedavisinin uzun dönem etkisine dair çalışma yoktur, ancak bir randomize klinik çalışmada bir aylık sigara bırakma oranlarında etkisi olmadığı gösterilmiştir.

 ///
Reklamı yapılan bilimselliği kanıtlanmamış başlıca sigara bırakma yöntemlerini hatırlayalım.
Sigara bırakma alanında çalışan bir hekimin sıklıkla duyacağı tedavi yöntemleri aşağıdadır:
   • IQS 
   • Hipnoterapi
   • Akupunktur
   • Biorezonans 
   • Işınlı uygulama yöntemi
   • Lazer tedavisi
   • Bitkisel, kimyasal preparatlar
   • Taklit sigara 
 
Bu yöntemler uygulanırken, sigara hakkındaki gerçekler anlatılmaktadır ve sigara bağımlılığı ile ilgili genel olarak doğru bilgiler sunulmaktadır. Ancak tedavi seçiminde doktorlara yol gösteren klinik çalışmalarda başarılı oldukları gösterilmemiştir

Sonuç olarak sigara bıraktırmaya odaklanıyorlar. Bu durumda ne sorun olabilir?
Baştaki sorumuza geri dönersek, bu yöntemler uygulanırken bağımlılıkla ilgili sıklıkla hatalı ve yanlış bilgiler verilmektedir. Bazı yöntemlerde bağımlılık sadece fiziksel bileşenlerden oluşmakta, bazı yöntemlerde ise “tümüyle psikolojik” olarak tanımlanabilmektedir. Bazı yöntemler doğrularla yanlışları karıştırmakta ve kendilerini %100'lere varan başarı oranlarıyla tanıtmaktadırlar. Çoğu kez sigara bağımlılığının hastalık olmadığı ve doktor kontrolüne gerek olmadığı belirtilmektedir. Bu da kısa görüşme ve farmakolojik tedavilerden fayda sağlayabilecek hastalar için çok önemli bir fırsatın kaçırılmasına neden olmaktadır.